نارسایی کلیه
نارسایی کلیه
نارسايي كليه: به از كار افتادن ياكاهش عملكرد كليه كه سبب افزايش ميزان سموم دفعي كليه در خون مي شود اطلاق مي گردد. در نارسايي حاد كليه اين مدت مي تواند بين چند ساعت تا چند روز باشد.
کاهش میزان فیلتراسیون گلومرولی به میزان ۶۰-۴۰ ٪ مقدارطبیعی تغییر واضحی در فعالیت کلیه هاایجاد نمی کند امّا زمانی که میزان فیلتراسیون گلومرولی به میزان ۴۰-۲۰ ٪ مقدار طبیعی برسد آنگاه ازوتمی و نارسایی حاد کلیه به وجود خواهد امد.
اتیو لوژی: برای اینکه عملکرد کلیه هاطبیعی باسد سه شرط لازم است :۱- پرفیوژن کافی کلیه ها ۲- ساختمان و عملکرد طبیعی پارانشیم کلیه ۳- باز بودن مجرای خروجی ادرار با رفع علل نارسایی حاد کلیه امکان بر گشت کارکرد کلیه ها وجود دارد.
نارسایی مزمن کلیه : کاهش پیشرونده و غیر قابل برگشت که بطور تدریجیدر عملکرد کلیه اتفاق می افتد یا انهدام تدریجی و پیشرونده نسج کلیه و به شرایطی اتلاق می شود که در آن کلیه ها بطور موثر قادربه دفع فضولات و مایعات نیستند اختلال در الکترولیت ها و اسیدوز متابولیک بطور کلی برهم خوردن هموستاز بدن از عوارض این بیماری می باشد.
اتیولوژی :شامل : ۱- علل عروقی ۲- علل کلومرولی ۳- علل داخلی ۴-
مادرزادی ۵- ژنیتک
علایم بروز بیماری و نارسایی کلیه:
سوزش یا درد حین ادرار
تکرر ادرار مخصوصاْ در شب
ظاهر شدن خون در ادرار
تورم در اطراف چشم و باد کردن دست وپاخصوصاْ در اطفال
درددر قسمت کوچکی از پهلو (زیردنده ها)که با حرکت تشدید نشده باشد.
بالا رفتن فشارخون
انواع دياليز
تعریف : هرگاه دو محلول بوسیله یک غشاء نیمه تراوابا یکدیگر در تبادل باشند بر اساس پدیده های اسمزی و انتشار بر مبنای غلظت و بار الکتریکی جابجایی مواد صورت خواهد گرفت این پدیده رادیالیز گویند.
هدف از دیالیز : دیالیزدر مواقع مختلف به عنوان درمانهای: ۱- قطعی ۲- حمایتی ۳ - نگه دارنده
روشهای درمانی دیالیز:
۱- دیالیز صفاقی
۲- همودیالیز
مکانیسم همودیالیز: به طور ساده مکانیسم همودیالیز براین پایه استوار است که خون بیمار از داخل لوله های نیمه تراوا عبور کرده و مواد قابل دیالیز (سموم با وزن مولکولی کم) از خون وارد محلول دیالیز شده و گاهی بالعکس مواد ضروری از محلول دیالیز وارد خون می شود خون تصفیه شده بعد از تبادلات به بدن بیمار باز می گردد. در اینجا قوانین اسمز وانتشار و اولترافیلتراسیون حاکم است.
انواع دياليز
تعریف : هرگاه دو محلول بوسیله یک غشاء نیمه تراوابا یکدیگر در تبادل باشند بر اساس پدیده های اسمزی و انتشار بر مبنای غلظت و بار الکتریکی جابجایی مواد صورت خواهد گرفت این پدیده رادیالیز گویند.
هدف از دیالیز : دیالیزدر مواقع مختلف به عنوان درمانهای: ۱- قطعی ۲- حمایتی ۳ - نگه دارنده
روشهای درمانی دیالیز:
۱- دیالیز صفاقی
۲- همودیالیز
مکانیسم همودیالیز: به طور ساده مکانیسم همودیالیز براین پایه استوار است که خون بیمار از داخل لوله های نیمه تراوا عبور کرده و مواد قابل دیالیز (سموم با وزن مولکولی کم) از خون وارد محلول دیالیز شده و گاهی بالعکس مواد ضروری از محلول دیالیز وارد خون می شود خون تصفیه شده بعد از تبادلات به بدن بیمار باز می گردد. در اینجا قوانین اسمز وانتشار و اولترافیلتراسیون حاکم است.
تاريخچه دياليز
لغت"دیالیز"اولین بارتوسط توماس گراهام در سال ۱۸۶۱ بکار برده شد. او کشف کرد
که غشاء گیاهان می تواند مثل یک غشاء نیمه تراوا بکار برده شود . اولین ماشین دیالیز در سال ۱۹۱۳ توسط آبل ارائه شد و بعد در سال ۱۹۲۰ -۱۹۳۰ تغییرات مختصری در آن داده شد.
اولین کلیه مصنوعی ( صافی دیالیز) بنام کیل لئونارد نام گذاری شد . اولین همودیالیز موثردر سال ۱۹۴۴ در هلند و کانادا گزارش گردید.بعد در سال ۱۹۵۰ کلیه های مصنوعی جای خود را به دستگاههای حاوی کویل دادند. در سال ۱۹۶۰ شنت های شریانی - وریدی برای همودیالیز طولانی اختراع شد .
اولین صافی به شکل امروزی (فیبر های توخالی) در سال ۱۹۶۵ ابداع گردید.
مشخصات آب مصرفي دياليز
در هر جلسه دیالیز ۱۲۰ لیتر آب تصفیه شده در مجاورت خون بیمار قرار می گیرد. بنابر این شناخت و کنترل آلودگیهای موجوددر آب در بخش های دیالیز بسیار ضروری است.مهمترین قسمت تصفیه آب توسط دستکاه ریورس اسمز (RO ) انجام مي شود.از ویژگی های اسمز معکوس قابلیت آن در جهت خالص کردن آب از نظر باکتریائی و شیمیائی در یک عملکرد واحد می باشد که منجر به حدف 90 تا 98 درصد از نمک های محلول و 95 تا 98 درصد از فلزات سنگین می گردد . به علاوه باکتری ها ˛ ویروس ها و پایروژن ها توسط غشاهای اسمزی دفع شده و ازورود آنها به درون آب خالص تولیدی ممانعت می شود . این پروسه فیزیک پیوسته نیاز به استفاده از احیاءکننده های جانبی ندارد .
میزان جریان برق مصرفی در این فرآیند پائین است و کارکردن با آن نیازی به مهارت های خاص و سیستم های کنترل پیچیده ندارد.
- کیفیت آب مورد نیاز دستگاههای همودیالیز
کیفیت آب مصرفی برای آماده سازی محلول دیالیز از اهمیت بسیاری برخوردار است .
این مساله اغلب در مراکز همودیالیز نادیده گرفته می شود . بسیاری از متخصصان علت برخی حوادث ناگوار در مراکز دیالیز را نامناسب بودن آب کیفیت آ ب مصرفی تشخیص داده اند .
میزان آب شرب مورد نیاز هر فرد 2 لیتر در روز یا 14 لیتر در هفته می باشد درحالیکه بیماران دیالیزی هر باربه مدت 4 ساعت تحت درمان همودیالیز قرارمی گیرند و بنابراین به آبی معادل 360 لیتر نیاز دارند.نکته قابل توجه اینکه آلاینده ها در آب آشامیدنی تنها وقتی وارد دستگاه گوارش شوند می توانند وارد گردش خون گردند درحالکه در هنگام همودیالیز آلاینده ها در مایعات دیالیز فقط بطور غیرانتخابی از غشاء نیمه تراوا صافی عبور می کنند . در انسان سالم مواد سمی از طزیق کلیه ها فع می شود اما در بیماران با نارسائی مزمن کلیه تجمع مواد سمی وجود خودهد داشت لذا رعایت استانداردهای میکروبی – شیمیائی و فیزیکی امروزه برای آب دیالیز حیاتی است .
آب تصفیه نشده دارای ذرات معلق مثل گل – سنگ – آهن و کلوئیدهای حاوی سیلس همچنین مواد آلی حل شده و حل نشده است که باعث آلودگی آب می شوند.
نمک های غیر آلی مانند کلسیم – آهن – روی و ترکیبات آلی آلاینده های شیمیائی اصلی آب هستند . مواد آلی اغلیب از مواد طبیعی نظیر تانین – لینگوئین و یا میکروب کش ها و کودها حاصل می شود .
آلاینده های صنعتی منبع مهم دیگری از آلاینده های آب می باشند . درجه آلاینده های شیمیائی آب در شرایط مختلف محلی و فصلی متفاوت است. معمولا به آب آشامیدنی شهری مواد شیمیائی مثل سولفات آلومینیم – کلر – کلرین یا فلور اضافه می شود و همچنین در طی توزیع آب ممکن است مواد سمی نظیر مس – روی و یا سرب به آب اضافه شوند به همین دلیل نامناسب بودن کیفیت آب و بالا بودن املاح و مواد آلوده کننده در چنین مراکزی می تواند برای بیماران دیالیزی بسیار خطرآفرین باشد .پس بنابراین اگر چه کیفیت آب شهری ممکن است با آب شرب مطابقت داشته باشد اما مصرف چنین آبهائی بدون تصفیه تکمیلی در مراکز دیالیز برای بیماران مطمئن نبوده و خطرات زیادی به همراه دارد . به همین دلیل برای استفاده از چنین آب هائی در مراکز دیالیز باید آنها مجددا مورد تصفیه تکمیلی قرار گیرند .
عوارض ناشی از آلودگی های شیمیائی آب دیالیز
| عوارض | پارامتر |
| المونيم | انسفالوپاتی و خیم و زوال عقلی – استئومالاسی علیل کننده- کم خونی میکروسیتر |
| کلسیم و منیزیوم | سردرد – تهوع و استفراغ – احساس گر گرفتگی – ضعف عضلات – کاهش یا افزایش فشار خون |
| کلر آمین | همولیز – آنمی همولیتیک |
| مس | تهوع – احساس گرگرفتگی – سردرد- صدمات کبدی – همولیز کشنده |
| نیترات ها | بیماری متهموگلوبینمی حاد همراه با کبودی – تهوع – کاهش فشار خون |
| فلوئور | نرم شدن استخوان ها – پوکی استخوان و دیگر بیماری های استخوانی |
| سديم | افزایش فشار خون – ادم ریوی – گیجی – تهوع – سردرد – افزایش ضربان قلب – تنگی نفس – تشنج – اغما و مرگ |
| سولفات | تهوع – استفراغ و اسیدوز متابولیک |
| روي | کم خونی – تهوع – استفرغ و تب |
| آلودگی میکروبی | واکنش های تب زا همراه با تب – احساس گرگرفتگی – تهوع – کاهش فشار خون و سیانوز |
در همین رابطه AAMI استانداردهايي را جهت آب مورد استفاده در همودياليز تعيين نموده است.
ميزان استاندارد تركيبات موجود در آب مصرفي جهت انجام دياليز تركيباتي كه بطور نرمال در مايع دياليز وجوددارد:
Calcium 2(0.1 mEq/l )
Mangnesium 4(0.3 mEq/l )
Potassium 8(0.2 mEq/l)
Sodium 70(3 mEq/l)
تركيباتي كه در بيمار دياليز باعث مسموميت مي شوند:
Aluminium 0.01
Amooonium -
Chloramines 0.10
Free Chlorine 0.5
Copper 0.1
Fluoride 0.3
Nitrate 2
Sulfate 100
Zine 0.1
Chloride -
ترکیباتی که در جریان تصفیه مورد بررسی قرار می گیرند:
Arsenic 0.005
Barium 0.01
Cadmium 0.001
Lead 0.005
Chromium 0.014
Mercury 0.0002
Selenium 0.09
Silver 0.005
دسترسي هاي عروقي
برای انجام همودیالیز دست رسی به عروق با جریان خون فراوان ضروری است. در موارد اضطراری ونیاز به دسترسی موقت معمولا از طریق یک کاتتر در یک ورید بزرگ مثل ژوگولار داخلی فمورال و یا ساب کلاوین از طریق عبور از ژوست انجام می شود.حال آنکه بیماران با نارسایی مزمن کلیه نیاز به دسترسی عروقی - دایمی دارند.
دست رسی عروقی موقت:
- کاتتر وریدی مرکزی - شالدون
- شنت شریانی - وریدی
دست رسی عروقی دایم:
- فیستول شریانی - وریدی
- پیوند
- كاتترهاي وريدي دايم
- دست يابي عروق از راه پوست
تصاويري از گرافت و شانت
_svg.png)



مراقبت از AVF
جهت حفظ و افزايش طول عمر و كاركرد فيستول (AVF ) به نكات زير توجه نماييد:
- از بلند كردن اشياء سنگين با كشش اندام داراي فيستول خودداري شود.
- از فشاربرروي فيستول و بالاتر اجتناب شود ( آستين تنگ نپوشيد ، كيف سنگين
- بر روي دوش نياندازيد ، از خوابيدن برروي دست فيستول دار خودداري كنيد و...)
- از ضربه بر روي فيستول خودداري شود.
- از تزريق وريدي (سرم) و خون گيري از دست فيستول دار اجتناب شود.
- از سقوط فشار خون ( به منظور عدم كاهش جريان خون فيستول ) جلو گيري شود.
- جهت پيشگيري از عفونت تا چند ساعت پس از دياليز ، از استحمام و شنا كردن خودداري شود.
- با ورزش جريان خون فيستول را افزايش دهيد.
- در صورت از بين رفتن نبض وتريل فيستول ، فوراً به پزشك ويا بخش ديالبيز
- اطلاع دهيد.
- در صورت وجود علايم عفونت ( قرمزي ، تورم و ترشحات ) در محل فيستول فوراً به پزشك اطلاع دهيد
مراقبت از كاتتر
مراقبت از كاتتر

کاتتر در ورید زیر ترقوه(سابکلاوین)- ژیگولار ویا وریدرانی بطور موقت . یا دائم قرار داده می شود . لذا به علت وجود عوارضی مثل عفونت -خونریزی- آمبولی ـ لخته و... رعایت نکات زیر ضروری است:
محل ورود کاتتر را برای علائمی از قبیل تورم - خونریزی و ترشح کنترل نمایید. از ورود ضربه ویا ایجاد کشش بخصوص به هنگام دیالیز خودداری نمایید.
از کاتتر جهت گرفتن نمونه و تزریقات استفاده نشود.
در صورت جابجایی کاتتر را به هیچ عنوان به جلو یاعقب حرکت ندهید.
در صورتیکه کاتتر از محل خود خارج گردید به هیچ عنوان سعی در جاگذاری نکنید.
علائمی مانند آمفیزم جراحی - اختلات تنفسی و هماتوم را مد نظر داشته باشید.
محل ورود کاتتر را خشک واستریل نگهدارید.
از پیچ خوردگی و تاخوردگی کاتتر خودداری نمایید.
از گذاردن کلامپ برروی شاخه کاتتر خودداری کنید.
در صورت انسدادبا آسپیره کردن مشکلات را برطرف کنید.












